Trang Hạ là một trong những người phụ nữ lạ thường và sâu sắc, tôi theo dõi và rất mến mộ chị. Trang Hạ có 1 câu hay lắm:
“Ngay cả khi mình không làm gì, chỉ ngồi im hít thở, cũng là mình đang già đi. Ừm, đang GIÀ và đang ĐI.”
Tôi đã đồng cảm sâu sắc bởi cũng là tuýp người: để đúc rút ra một kết luận, lắm khi dành cả (nhiều) năm trời suy nghĩ về nó – chưa đến tận cùng sẽ chưa chịu dừng lại. Tự tìm hiểu – thử nghiệm – cảm nhận – truy vấn – phản biện. Tựa như người uống nhiều nước, mắc thì phải đi. Giai đoạn nghiền ngẫm đủ đầy mới lâu, tới khi mắc viết thì chữ nghĩa sẽ tự tuôn trào, nói hay viết ra chỉ chốc lát thôi hà. ^^
Vấn đề càng quan trọng, lật lui lật tới càng nhiều góc cạnh. Quá trình tự phản biện đó như nướng bánh tráng, lật cho đến khi bánh nóng giòn mới mời ăn. Trong suốt thời gian đó, bên ngoài nhìn sẽ như không có gì thay đổi, tựa mặt bể lặng yên, còn sâu trong lòng là cả một quá trình quan sát thu nạp chuyển hoá tới khi thông suốt. Lượng chưa rõ, nhưng chất đã thay đổi mất rồi.
Xưa có lần thầy hỏi: em bây giờ có phải là em 1 giây trước không? em bây giờ có phải em ngày hôm qua không? Em năm trước? 10 năm trước? 20 năm trước có phải đều là em bây giờ không?
Hồi đó non và xanh, nghe thầy hỏi nhưng mặt ngu ngu chậm hiểu. Mãi sau này mới thấm thía. Để trả lời câu hỏi này, tôi kể bạn nghe về cô bạn thời cấp ba của tôi, Tường Vi.
Hồi đó trong lớp chuyên, Vi là người ngây ngây thơ thơ nhất. Những câu chuyện cười tếu táo bậy bạ, ai cũng hiểu và cười xong từ đời nào, Vi vẫn còn gãi đầu kêu “tụi bay cười cái gì?”. Trong khi chúng tôi tám về bọn con trai lớp Lý lớp Toán, về mình thích bạn này ngại bạn kia, mặc kệ chuyện yêu đương học trò, riêng Vi, tuyệt nhiên không màng tới. Vi hát hay lắm, học tạm được và cuối cùng trở thành giáo viên dạy âm nhạc.
Sau đó, chúng tôi rất bất ngờ khi Vi là người đầu tiên ra mắt bạn trai. Tới 21 tuổi, cũng là người sớm nhất trong lớp lập gia đình, với một giáo viên cấp hai điển trai phong độ. Rồi có con và lao vào kinh doanh làm giàu.
Xa xôi và bận rộn, chúng tôi bặt tin nhau từ đó. Cho đến vài ngày gần đây, tôi hay tin Vi đang bị công an truy nã, vì bể nợ mấy tỉ. Con cái giờ gửi cho ngoại nuôi. Anh Chồng giờ ở chui nhủi xóm trọ nghèo khổ, nhìn tàn tạ ốm đói tới mức không còn chút bóng dáng thầy giáo hào hoa phong độ thưở nào. Còn Tường Vi thì trốn tha hương ở đâu không ai biết, xã hội đen thì tìm kiếm, công an thì truy nã. Những tin nhắn mượn tiền, những kịch bản Vi dùng để lừa niềm tin người khác được đăng lên khắp nơi cùng lời chửi bới miệt thị.
Đám bạn lớp tôi bàng hoàng chuyền nhau tin về Vi. Ai cũng sốc nặng. Không thể tin được cô bé ngây ngây thơ thơ nhất lớp ngày xưa lại thay đổi tới mức này.
Quay lại với câu hỏi của thầy ngày đó, bây giờ tôi mới hiểu. Mình bây giờ không còn là mình ngày hôm qua nữa, mình lớn lên, khác đi từng ngày rõ rệt mà. Suy từ mình mà ra, mọi người cũng đã và đang thay đổi, bất chấp não mình có ghi nhận hay không. Vậy nên, tôi tập thói quen
- không neo đậu 1 người với hiểu biết cố định trước đây về họ,
- cũng như không vội vàng đánh giá hình ảnh một người thông qua lời ai khác kể. Như vậy là mắt nhìn dễ sai lệch lắm!
Lần nào tiếp xúc với ai cũng háo hức mở lòng, kiểu làm quen người mới, tập trung tìm hiểu lại từ đầu. Nhờ vậy, mình học cách đón nhận một người bước vào, một cách trọn vẹn – tại thời điểm họ hiện diện. Giảm bớt mặc định suy diễn – tăng cường quan sát lắng nghe. Khi thấy không ổn sẽ né xa, nhưng nếu có gặp lại vẫn sẽ trong veo như mới. ^^ Kể cả người trong gia đình!
30s – tôi nhận ra: thứ duy nhất bất biến trên đời này là sự thay đổi. Hãy giữ tỉnh giác vì chúng ta, ai rồi cũng khác!