Tôi là người yêu thích việc giáo dục, vậy nên đây là chủ đề tự học tự đọc nhiều nhất. Khoan nói đến phần “dưỡng”, tôi thiên về phần “dục” hơn chút xíu. Từ khi có con, còn tìm hiểu thâu đêm suốt sáng.
Hope for the best, prepare for the worst” – Luôn hi vọng điều tốt đẹp nhất và cũng chuẩn bị cho viễn cảnh tệ hại nhất.
Đây là một trong những nguyên tắc kinh doanh cũng như nuôi con của tôi, một người Mẹ lạ kì. Tôi xây dựng nền móng cho con trên tâm thế: chuẩn bị cho con hành trang tốt nhất, để lỡ (lỡ thôi nhé) có chuyện gì xảy ra với mình đột ngột, con gái vẫn sẽ ổn nhất có thể, để đi tiếp cuộc đời bình an mà không có Mẹ. Đó là trường hợp xấu nhất tôi lường trước cho con. Tình yêu cho con càng lớn, thì tôi càng dặn mình học cách buông tay để con được tự do phát triển.
Và đây là 5 đức tính, tôi lựa chọn tập trung xây dựng cho con trong những năm đầu đời.
1. BÌNH TĨNH:
Đức tính này được luyện đầu tiên từ khi con mới 1 tuổi. Nói 1 cách cao siêu gọi là trí tuệ cảm xúc, là trung dung bình thản, là làm chủ cảm xúc của bản thân. Có nhiều bài tập nhỏ diễn ra mỗi ngày lắm, kể không hết. Ban đầu là Ba Mẹ hỗ trợ bằng cách vỗ về chờ con bình tĩnh, để con hiểu khái niệm bình tĩnh và trạng thái cảm xúc cần đạt được. Dần dần con tập tự bình tĩnh một mình. Nhìn chung, “Bình tĩnh” là một đức tính mà khi Giun đạt được, cả nhà vỗ tay khen thưởng, tôn vinh y như thi đậu đại học vậy đó.
Khi bả giận dữ khóc thét lên vì đau, vì buồn, vì tức giận, vì không như ý quăng đồ phá xóm, Ba Mẹ sẽ để bả yên kèm theo lời nhắn: Khi nào con bình tĩnh lại thì mình nói chuyện, Ba Mẹ ở ngay đây. Rồi 1-2 phút lại tới gần, thăm chừng xem: con đã bình tĩnh chưa? để con biết mình không bị bỏ rơi. Nếu vẫn chưa thì lại né ra chỗ khác, chờ tiếp. Thời gian chờ 2 hay 10 phút, tuỳ vào độ tuổi và năng lực của con. Thông qua đó, con biết khóc đòi không giải quyết được vấn đề, giải pháp duy nhất là bình tĩnh nói chuyện.
Có lúc mình cần mặc kệ con (ví dụ khi khóc đòi vô lý), có lúc mình cần vỗ về xoa dịu, giúp con một tí để bình tĩnh. Bí quyết thần thánh nhất là chỉ cần mình ôm ấp vào lòng, xoa lưng, vuốt ve và thì thầm: Mẹ đây rồi, mẹ đây rồi, Mẹ yêu con. Đây là cách nhanh nhất, hiệu quả nhất. Nếu con muốn khóc cho thoả, cứ để yên cho con khóc hết, mình chỉ cần ở đó bên con cho đến khi con khóc đủ. Tiếng khóc cũng không có gì xấu xí phiền phức, ngược lại đó là đặc quyền đáng yêu cùa con trẻ mà.
2. TỰ LẬP:
Trẻ con đứa nào chả thích tự làm. Việc của Cha Mẹ là cứ để yên, đừng làm thay làm giùm. Rồi quan sát ghi nhận để hiểu khả năng của con mình đến đâu, đặng lường trước rủi ro. Từ đó, giữ một khoảng rộng nhất định xung quanh để con được lớn, thử thách vừa đủ, bài tập vừa sức, mà vẫn an toàn. Chớ đụng gì cũng để Mẹ làm (kẻo mất thời gian), để Ba làm (kẻo nguy hiểm) để ông Bà làm (kẻo hỏng), để cô giúp việc làm (kẻo dơ), thì thua. Con sẽ không học được tự lập.
Ngoài ra, Có một lưu ý nhỏ: Muốn trẻ tự lập, cũng phải bồi đắp cho trẻ tự tin. Sự khuyến khích động viên khen tặng đóng vai trò như mưa dầm thấm đất. Chỉ khi không sợ sai, sợ trách phạt hay chê bai, trẻ mới dám làm, dám thử cái mới được.
Câu Mẹ hay nói với Giun là: Không sao đâu, con cứ thử đi, sai thì mình cùng sửa! Thông qua đó, Giun cảm nhận được tình yêu Ba Mẹ dành cho mình là vô bờ bến.
3. GIAO TIẾP:
Muốn gì phải nói đàng hoàng. Làm cha mẹ, chỉ cần liếc nửa con mắt là biết con mình khát nước, hay cần cái khăn. Rồi ai cũng te te chạy đi lấy, trong khi con chưa kịp lên tiếng nhờ. Nhà mình được luyện từ trên xuống dưới nhất quán: không được tự ý giúp đỡ con trong vô thức. Phải để Giun lên tiếng. Vì khi mở miệng nhờ thì hẳn sẽ phải cám ơn. Dần dần, không chỉ luyện giao tiếp, con còn hiểu ra không ai có nghĩa vụ phải làm gì cho mình một cách hiển nhiên cả. Con sẽ học luôn được cả sự hàm ơn và chủ động đáp trả khi có cơ hội.
Ví dụ tôi hay lại kê chân chỉnh gối lười cho con xem tivi, hỏi: con thoải mái chưa, Giun thấy mẹ chăm sóc con tốt không? Tôi cần con ghi nhận thành lời, nói cám ơn thành lời và bày tỏ yêu thương. Một ngày khác, tự nhiên con sẽ lại chỉnh gối lấy nước và chăm sóc Mẹ y như vậy, lại hỏi: Mẹ thấy con chăm sóc mẹ tốt không? ^^
Mỗi khi Giun khóc um sùm hoặc ư ư, chỉ trỏ gào thét, sẽ không bao giờ được đáp ứng. Vài lần bị tảng lờ như vậy, con nhận ra chỉ mất thời gian thôi. Riết con sẽ tự điều chỉnh hành vi, tự biết phải làm gì để đạt được điều mình mong muốn.
Bổ sung ý quan trọng là phải cho con công cụ để giao tiếp: ngôn ngữ. Ngôn từ của Giun rất phong phú, vì Ba Mẹ dành thời gian nói chuyện với con rất nhiều, kiên nhẫn giải thích cả những chuyện khó hiểu nhất: “tàn nhẫn là gì” ^^
Một ví dụ cho sự giao tiếp trong tôn trọng: Tôi giao tiếp với con y như người lớn vậy. Khi gặp bạn mới, tôi hay xoè tay và nói: Giới thiệu với Giun đây là anh Bảo. Giới thiệu với anh Bảo đây là Giun. Cứ thế, cũng thông qua giao tiếp, con thấy mình được tôn trọng.
4. KIÊN TRÌ:
Kiên trì sẽ được học được thông qua thể thao, hội hoạ, âm nhạc, thủ công…. Ở đây, tôi muốn nhấn mạnh phân biệt đích đến và phương tiện. Các bộ môn trên chỉ là phương tiện, đích đến của tôi là xây dựng cho con tính cách kiên trì, không bỏ cuộc. Rèn cho con khả năng vượt qua sự nhàm chán, sao cho mỗi ngày tốt hơn ngày hôm qua là được.
Vậy nên, việc cho con học đàn không phải để biết đàn cho vui nhà vui cửa, cho thoả ước mơ dang dở hồi nhỏ của Ba Mẹ, hay để có cái sở trường tay trái hơn người gì hết. Con đàn hay dở chỉ là hệ quả, trái ngọt, chứ không phải là đích đến cuối cùng, nên không cần phải thất vọng hay la mắng. Ta chỉ quan tâm nếu con bỏ cuộc giữa chừng.
Khác nhau về đích đến thì cách khen thưởng động viên cũng khác. Tôi sẽ sung sướng nếu con theo đuổi 1 bộ môn có tính chất khổ luyện, đều đặn đến lớp luyện tập, theo đuổi một quãng thời gian ít nhất là 1 năm. Khi con chán nản, mình sẽ động viên giúp đỡ bằng nhiều cách: dắt đi nghe hoà nhạc hay đưa ra điều kiện giao kèo nếu cần để con vượt qua đoạn chán nản chẳng hạn.
Nếu có điều kiện, nhân thể động viên con kiên trì, thì mình cũng kiên trì làm bạn học của con. Con đạp xe, thì mình chạy bộ. Con học đàn mình học theo. Con vẽ tranh, mình vẽ cùng. Có bạn cùng tiến thì con sẽ hứng thú và dễ vượt qua giai đoạn đầu hơn.
5. PHẢN BIỆN:
Trong cuộc sống, tư duy phản biện là tối cần thiết, giúp mình sáng trí. Biết đặt câu hỏi và có chính kiến riêng sẽ đảm bảo con đứng vững trên chân mình. Vậy nên từ nhỏ, Giun đã luôn được đề nghị đưa ra ý kiến cá nhân, được khuyến khích nếm trải cái mới và thể hiện ý thích. Con thấy sao, con nghĩ sao về cái này cái kia? Con gái nhỏ rất hay lý sự, giải thích cho Mẹ vì sao thế này vì sao thế kia.
Hôm qua khi Ba nói: Giun heo ăn nhanh đi không thôi công viên đóng cửa. Suy nghĩ 5 giây, bả trả lời: Công viên đâu có cửa đâu mà đóng hả Ba.
Ông Ba tắt đài luôn. ^^
Không bảo bọc con là một việc khó khăn, vì mình sẽ hồi hộp và đau lòng khi con vấp ngã. Để luyện cho con những đức tính trên, tôi phải nén lo lắng lại, để đứng cách xa con một chút, chừa khoảng trống cho con trưởng thành.
Nuôi dạy một đứa trẻ lém lỉnh như Giun, cũng nhức đầu nhưng đầy ắp bất ngờ. Trên đây là 5 đức tính tôi dặn lòng cần tập trung xây dựng trước khi con vào lớp 1. Sơ sơ thấy quãng đường còn dài, 4 và 5 chưa có tới đâu hết. Còn phải cố gắng nhiều để Giun được hạnh phúc.
30s, tôi luôn dặn lòng: Muốn dạy con cái gì thì Ba Mẹ phải lo rèn mình trước đã. Trẻ con thông minh lắm, nhìn Ba Mẹ mà bắt chước. Vậy nên, mình học con, con học mình, hai đứa cùng lớn, fightingg !!!!